De 9 ingredienten van een scherp businessplan

De 9 ingredienten van een scherp businessplan

Onderstaand artikel verscheen op 27-03-2018 bij De Ondernemer, geschreven door Lotte Elbrink. Het betreft onder andere inzichten van Yousri Mandour, partner bij ICSB Marketing en Strategie. Het artikel is onderstaand integraal overgenomen.

 

De 9 ingrediënten van een scherp businessplan

Wie een succesvol bedrijf wil opbouwen, start met een scherp businessplan. Dat geldt niet alleen voor beginnende ondernemers, ook bestaande bedrijven moeten regelmatig hun ondernemingsplan opnieuw onder de loep nemen. 

businessplan business modelWat steek je hiervan op?

  • Een businessplan hoeft geen boekwerk te zijn, volgens sommige experts volstaat zelfs één A4’tje
  • Begin je businessplan met een schets. Een handig model dat je hiervoor kunt gebruiken, is het Business Model Canvas
  • Zoek een balans tussen de doelen van de organisatie en die van de medewerkers

 

Een businessplan hoeft al lang niet meer een boekwerk van honderden pagina’s te zijn. Volgens sommige experts volstaat zelfs één A4’tje. Eén ding is zeker: een goede ondernemer kan niet zonder. ‘Heb je geen businessplan, dan gaat de wereld met jou aan de haal. Met een goed businessplan creëer je je eigen toekomst’, zegt Marc van Eck, consultant en schrijver van het boek ‘Businessplan op 1 A4’.

Strategie

De vorm waarin ondernemers hun businessplan gieten verandert. Traditionele strategische plannen met een lange houdbaarheidsdatum maken plaats voor bondige modellen die makkelijk aangepast kunnen worden. ‘Sectoren zijn in beweging. Er heerst een grote mate van onzekerheid, er komen meer disruptieve nieuwkomers op de markt en bedrijven krijgen te maken met nieuwe technologieën en wetgeving’, vertelt Yousri Mandour, partner bij ICSB Marketing en Strategie. ‘Veranderingen gaan anno 2018 sneller en zijn ook drastischer. Dan kun je als bedrijf niet tot diep achter de komma gaan uitrekenen hoe je alles voor je ziet.’

Maak een schets

Een goed businessmodel begint volgens Mandour niet met een uitgebreid rapport, maar met een schets. Eerst stelt je een doel en maak je net als een architect een ‘houtskool schets’. Welke plek wil je in de toekomst innemen? ‘Dat is de basis.’ Een veelgebruikt model voor die schets is het Business Model Canvas van Alexander Osterwalder. Dat model maakt in één oogopslag duidelijk waar een bedrijf voor staat, hoe je waarde toevoegt, welke proposities je levert, via welke kanalen, wat de sterke en zwakke punten zijn en waar je geld mee verdient.

Bepaal je doel

Met zijn bedrijf Business Openers helpt Van Eck bedrijven bij het opstellen van een businessplan op één A4. ‘Menig ondernemer heeft de neiging om dikke plannen te maken en zich daar vervolgens niet aan te houden. In het digitale tijdperk waarin we geen tijd meer hebben voor dikke boekwerken, hebben bedrijven behoefte aan een korte en krachtige methode.’

Dat businessplan bestaat uit vier onderdelen en begint met de objective (het doel in letters), gevolgd door de goals (het doel in cijfers), strategies (keuzes maken) en measures (meten van de actiestappen). Oftewe, de OGSM-methode. De methodiek wordt wereldwijd gebruikt door grote organisaties als NASA en Procter & Gamble. De methode is geïnspireerd op het gedachtegoed van managementgoeroe Peter Drucker, die stelde dat strategisch management begint met doelen: er moet een balans worden gezocht tussen de doelen van de organisatie en die van de medewerkers. Het stellen van uitdagende en haalbare doelen motiveert medewerkers. Daarmee vergroot je de kans op een succesvolle organisatie.

Een goed businessplan begint volgens Van Eck dus met een ambitieus doel. ‘Dat zijn onhaalbare doelen die je haalbaar kunt maken. Mensen hebben de neiging om in een veilige zone te blijven, daar word je nooit beter of innovatief van. Een goed voorbeeld is Kennedy’s man op de maan. Het leek een onhaalbare ambitie, maar uiteindelijk lukte het wel. De kunst is om een groot doel te hebben, maar wel eentje die je kunt omzetten in realiteit. Zo’n stip op de horizon, bereik je met kleine doelen. Concrete acties die het gevoel geven dat je voortgang boekt.

Maak keuzes

Daarnaast draait een goed businessplan om het maken van keuzes. Niet durven kiezen is een van de grootste valkuilen. Doe je van alles een beetje, dan ga je nooit ergens in uitblinken. Van Eck: ‘Het is een misvatting dat je meer bereikt door meer te doen, je bereikt juist meer door minder te doen. Heb je maar één A4’tje, dan moét je wel keuze smaken’.

‘Wie niet kiest, verliest’, reageert Lorraine Vesterink. ‘Ik zie veel ondernemers die graag de hele wereld willen bedienen. Ze durven bijvoorbeeld geen doelgroep te kiezen uit angst om zaken mis te lopen. Maar door die angst lopen ze juist omzet mis. Vind je het lastig om te kiezen, bepaal dan eerst voor wie je er niet bent.’

Een businessplan voor financiering

Vesterink helpt met haar bedrijf ‘De Unieke Ondernemer’, ondernemers bij het opstellen van een businessplan. Financiering is volgens haar vaak de belangrijkste reden om met een businessplan aan de slag te gaan. ‘Zonder zo’n plan is het simpelweg onmogelijk om financiering te krijgen. Banken of investeerders willen weten wat de plannen zijn’, legt ze uit. ‘En in zo’n geval red je het niet met één A4’tje of een canvas. Het hoeft geen dik boekwerk te zijn, maar je moet je plannen wel specificeren. Zelf houd ik vaak maximaal dertig pagina’s aan.’

Maak het persoonlijk

De eerste indruk is daarbij goud waard. Zorg er voor dat een businessplan compact, leesbaar, persoonlijk en inspirerend is. Vesterink: Actief en foutloos taalgebruik is essentieel, de kans om potentiële investeerders te overtuigen vergroot je daarmee aanzienlijk. Maak van een saai document, ook een persoonlijk verhaal en gebruik er beeld bij. Het is namelijk eenvoudig om ‘nee’ te zeggen tegen een document, maar zeg maar eens ‘nee’ tegen een persoon waar je tijdens het lezen een band mee opbouwt.’

Houd rekening met de doelgroep

In een goed businessplan wordt ook rekening gehouden met de voorkeuren van de doelgroep. ‘Wat ik bij bestaande bedrijven vaak zie gebeuren, is dat ze het ongelooflijk moeilijk vinden om zich te verplaatsen in die doelgroep. Dat komt doordat ze denken in bestaande structuren en oplossingen’, zegt Mandour. De ‘legacy’ belemmert om vrijuit te denken, om na te denken vanuit een blanco vel. Wil je dergelijke inzichten krijgen, loop dan eens een dag met de klant mee of lanceer een pilot zodat je erachter komt waar de klant écht behoefte aan heeft. Pas op het moment dat je positieve feedback van je doelgroep krijgt, ga je het plan verder inkleuren.’

Creëer draagvlak

Het is volgens de experts ook belangrijk om draagvlak te creëren binnen de organisatie. Laat collega’s meedenken. ‘Daarmee wordt e kans groter dat mensen met de plannen aan de slag gaan. Maar het moet natuurlijk geen polderproces worden’, zegt Van Eck.

Doe je het in je eentje, dan blijf je ook al snel vastzitten in je eigen denkpatronen. ‘Zorg voor zoveel mogelijk verschillende mensen en meningen. Het liefst een dwarsdoorsnede van de organisatie’, aldus Mandour. ‘Juist door op die manier ideeën uit te wisselen, kom je op een sterk plan. Betrek waar mogelijk ook de klant.’

Voer het plan uit, leer en schaaf bij

Heb je eenmaal een goed plan, dan is het zaak om het uit te voeren. Van Eck bepleit dat het strategische plan voortaan de agenda is bij een directievergadering: ‘Stel bij ieder goed idee de vraag ‘hoe past dit in het plan?’. Natuurlijk is het ogelijk om je plan zo nu en dan bij te schaven. Maar voeg je iets aan het plan toe, zorg dan ook dat je een ander punt schrapt.’ Een plan zal in het begin misschien niet perfect zijn, maar dat is volgens Van Eck niet erg. ‘Maak een plan en ga het uitvoeren. Leer, schaaf bij en maak een beter plan. Streef niet meteen naar perfectie.’

‘Een businessplan is er niet om je strikt aan te houden’, vindt Vesterink. ‘De markt is dynamisch dus een plan kan bij wijze van spreken morgen alweer verouderd zijn. Zie het eerder als een startpunt, een leidraad, die je jaarlijks aanpast. Blijf je tussentijdse plannen daarnaast continu een beetje bijsturen.’

Leer van anderen

Hoewel de ontwikkelingen razendsnel gaan en een plan dus snel akn verouderen, is het volgens Mandour absoluut geen optie om dan maar géén businessplan op te stellen. Een goed businessmodel gaat er voglens hem over dat je eerst heel goed nadenkt over de keuzes die je maakt. ‘Want ga je ‘gewoon doen’, dan zal je doen wat je altijd al deed en komt er nooit iets nieuws. Iedereen heeft overvolle agenda’s. Maar gun jezelf eens de tijd om twee stappen terug te zetten en eens goed na te denken over je businessmodel. Pas dan zal je echt met nieuwe ideeën komen.’

Een andere tip die Mandour wil meegeven: ‘Probeer ook eens buiten de bestaande kaders te treden en kijk over de grenzen van je eigen branche. Vaak ontstaan innovatieve ideeën in een combinatie van twee sectoren. Of bij een bepaalde trend, denk bijvoorbeeld aan het businessmodel ‘betalen voor bezit’, in plaats van gebruik. Daarnaast zou je ook eens kunnen kijken welk bedrijf jou en je collega’s inspireert. Wat heeft dat bedrijf als uitgangspunt? Het is niet de bedoeling om het een op een over te nemen. Maar je kan wel iets van de principes leren.’

Geïnteresseerd? Neem contact op met:

Drs. Yousri Mandour

Ik wil klanten los laten komen van het mentale model van waaruit ze hun business tot nu toe hebben geleid. Anders blijven ze gevangen in denken dat hooguit tot suboptimalisatie leidt. Niet genoeg om te overleven in transformerende markten en disruptive technology. Ik geloof in experimenteren met en leren van nieuwe waardeproposities.

Leer Drs. Yousri Mandour beter kennen

Relevante klantcases