Lean innoveren met de Lean Startup

Lean innoveren met de Lean Startup

Innoveren is de levensader van iedere onderneming. Zeker in stagnerende of dalende markten, waar kostenreductie de grenzen van het haalbare bereikt heeft, is innoveren de enige manier voorwaarts. Succesvol innoveren kent vele uitdagingen. Te veel innovatieprojecten leveren te weinig resultaat op. Het is te duur, duurt te lang en levert onvoldoende resultaat in de markt. De zoektocht naar hoe succesvol te innoveren en wat het beste innovatieproces is, is bij veel organisaties in volle gang. Lean innoveren lijkt het nieuwe toverwoord. Tijd voor een korte introductie.

Lean innoveren met de lean startup

De basis van lean innoveren

Lean productie of lean management is erop gericht om maximale waarde voor de klant te realiseren met zo min mogelijk verspilling. Het lean denken kent twee belangrijke pijlers die ook de basis vormen voor lean innoveren:

  • Vermijd verspilling: streef naar maximale efficiëntie en verwijder alles wat geen toegevoegde waarde voor de klant biedt. Een extreme klantfocus is dus voorwaarde voor succes. In iedere fase van het innovatieproces moet steeds de klant centraal staan.
  • Denk in processen: streef naar continue verbetering, ga niet in één keer voor goud, maar blijf steeds stappen zetten. Creëer een continue wisselwerking tussen denken en doen. Stippel geen groot plan of proces uit, maar zet steeds kleine stapjes, kijk in de praktijk wat het oplevert en ga van daar uit weer verder.

Lean innoveren gaat verder dan een visie op innoveren of een innovatieproces. Van ondernemingen die lean innoveren willen omarmen, wordt verandering op 4 niveaus gevraagd:

  • Filosofie of visie: hoe kijkt een onderneming tegen innovatie aan? Wat is belangrijk? Waarop wordt gestuurd? Worden lean denken en lean innoveren omarmd?
  • Proces: welke stappen worden gezet in het realiseren van een innovatie?
  • Mensen: een proces is één ding, het zijn mensen met hun gedrag die het waarmaken. Intrapeneurship is onmisbaar.
  • Continu verbeteren: lean innoveren is niet eenmalig in te regelen. De essentie is het continu verbeteren, problemen oplossen, leren van ervaringen en blijven verbeteren.

De Lean Startup als inspiratie voor lean innoveren

In het boek de Lean Startup beschrijft Eric Ries een innovatieproces gebaseerd op de lean uitgangspunten. Door de naam Startup lijkt het in eerste instantie vooral een methode voor startende ondernemingen, maar niets is minder waar. Ook binnen bestaande organisaties is het Lean Startup proces een waardevolle inspiratiebron voor innovatieprocessen. De Lean Startup is gebaseerd op vijf overtuigingen:

  • Overal zijn ondernemers: een ondernemer is iemand die nieuwe producten of diensten onder onzekere omstandigheden creëert.
  • Ondernemerschap is management: een startup project vraagt om een passende manier van managen. Innoveren is geen vrijbrief voor chaos, maar vraagt wel om een andere manier van aansturen dan een going concern.
  • Gevalideerd leren is de kern van innoveren: het bouwen van een duurzame business (en dus niet alleen het ontwikkelen van een product) is het doel, via experimenten leren hoe je dat doet, is het middel.
  • Meten van innovatieresultaten is noodzaak: om te kunnen blijven ontwikkelen is het meten van de gerealiseerde voortgang essentieel, dit is de basis voor het kunnen stellen van prioriteiten en het kunnen besluiten om bij te sturen.
  • Innoveren is een continue feedback loop van bouwen – meten – leren – bouwen, etc. De kern is van idee naar product (prototype), meten hoe klanten hierop reageren, leren van deze klantenreacties hoe door te gaan of aan te passen. Een lean innovatieproces is een continue feedback loop.

De Lean Startup methode bestaat uit 3 fasen: visie, sturen en versnellen. Ieder van deze fasen is een volgende fase van een startup onderneming. Binnen iedere fase wordt steeds gewerkt met de continue feedback loop. Doordat het doel van iedere fase verschilt, ziet deze feedback loop er echter steeds anders uit.

Visie

Visie heeft tot doel om te definiëren en ontdekken welke business ontwikkeld gaat worden. Welk idee moet tot wasdom gebracht worden en wat voor soort organisatie hoort daar bij? Onderdeel van de visie-fase is via experimenten de haalbaarheid van het idee in beeld te brengen. Het idee wordt getest bij klanten. Een eerste versie van het product of de dienst wordt op de markt gebracht. Ries introduceert hiervoor de term ‘Minimal Viable Product’ (MVP). Dit is het minimum product dat nodig is om via testen te leren of klanten behoefte hebben aan het product. Aan het einde van de visie-fase is de eerste horde genomen, er is een eerste versie van een product op de markt (dit kan best een heel specifieke nichemarkt zijn).

Een MVP hoeft niet altijd een werkelijk product te zijn, het kan ook een testaanbod zijn. Neem als voorbeeld Zappos, Amerika’s grootste online schoenenwinkel. Oprichting Nick Swinmurn had als idee om online schoenen te verkopen, maar wist niet of hier markt voor was. Hij ging naar lokale schoenenwinkels, fotografeerde het volledige assortiment en zette dit online. Telkens als hij een paar schoenen verkocht, ging hij naar de fysieke winkel om deze te kopen tegen de volledige prijs en op te sturen aan de klant. Zo kwam hij erachter dat er online ook vraag was naar schoenen.

Sturen

De tweede fase, Sturen, heeft tot doel om een echt volledig product te ontwikkelen en succesvol op de markt te brengen. In deze fase wordt het echte product stapsgewijs ontwikkeld en wordt de strategie uitgewerkt om een succesvolle business op te bouwen. Dit vereist veel keuzes. Keuzes die in eerste instantie gebaseerd zijn op aannames. De uitdaging is deze aannames steeds systematisch te testen in een zo vroeg mogelijk stadium. Wanneer dit niet wordt gedaan, kan het zijn dat er te veel geld, energie en tijd in een feature of aanpak wordt gestoken, waar de doelgroep niet op zit te wachten. Ook hier is het MVP-principe cruciaal. De uitdaging is steeds te kijken wat minimaal nodig is om je aanname te testen. Via incrementele verbeteringen leren en verbeteren. Hierbij is meten, weten. Belangrijk is wel te weten wat je meet en wat een meetresultaat betekent voor je business in de toekomst. Na ieder experiment komt het uur van de waarheid: moet je doorgaan op de ingeslagen weg of draaien? Draaien betekent een strategiewijziging. Hiervoor is lef nodig. Maar juist door steeds te experimenteren in de markt krijg je ook de informatie in handen om overtuigd te draaien.

Versnellen

De derde fase is Versnellen. Je hebt een product op de markt, nu is het tijd om het uit te rollen en te laten groeien. Ook in deze fase geldt de feedback loop. De organisatie moet zich steeds kunnen aanpassen aan nieuwe inzichten en veranderingen in de omgeving. Juist in de fase van versnellen is het inbouwen van feedback loops essentieel, want als je in deze fase of track gaat, gaat het vaak heel snel. Het blijft de uitdaging om je steeds af te vragen waarom dingen gebeuren, wat klanten echt vinden en doen.

De Lean Startup is erop gericht om slimmer te werken en niet zozeer om harder te werken. Je wordt gedwongen om steeds heldere hypothesen te formuleren, deze te testen en te besluiten wat de volgende stap is. In het hele proces ben je steeds in contact met de klant. Ieder stapje wordt in de markt getoetst. Het ontwikkelen van haalbare manieren om te experimenteren is een kernelement. Maar het is zeker zo belangrijk om open te staan voor de resultaten en inzichten. Na ieder experiment bewust kiezen om door te gaan of te draaien vraagt om het lef ‘to kill your own darlings’. In onderstaande figuur is de feedback loop weergegeven. Bij iedere stap staat een overzicht van mogelijke aanpakken.

Lean innoveren - lean startup

Bron: http://theleanstartup.com/

Tips voor het lean startup team

De lean startup is erop gericht om in korte sprints snel een hypothese te testen en zo een volgende stap te bereiken. Zo ontstaat snel duidelijkheid over de voortgang, zit het project ‘on track’ of is een aanpassing nodig? Dit vraagt van het team een specifieke manier van samenwerken. Elkaar maximaal versterken om resultaat te behalen. Een manier van werken die erg vergelijkbaar is met ‘scrumprojecten’. Vijf uitgangspunten van scrumprojecten zijn ook zeker waar voor een lean startup:

  • Toewijding: de leden van het projectteam moeten zich er vol voor inzetten; het is geen parttime klus.
  • Focus: men moet zich focussen op wat er in de ‘sprints’ gedaan moet worden.
  • Openheid: men moet elkaar goed op de hoogte houden van de voortgang en mogelijke problemen.
  • Respect: men moet mensen met een andere achtergrond en expertise respecteren.
  • Lef: men moet lef hebben om zaken te benoemen, vragen te stellen en met nieuwe oplossingen te komen.

Een Lean Startup team moet willen en blijven doorgaan als het even tegenzit. Dit vraagt ook moed om lastige besluiten te nemen, zoals het van koers veranderen of stopzetten van een project. Lean Startup heeft een focus op resultaat en niet op de activiteiten die gedaan zijn of gepland staan.

Lean innoveren in een organisatie

Lean innoveren gaat om het met zo min mogelijk verspilling maximale toegevoegde waarde voor klanten te realiseren. Het Lean Startup proces geeft handvatten om van een idee op een lean manier naar een product te komen. Hiermee wordt bij veel organisaties al heel wat gewonnen. Maar het is maar één kant van lean innoveren. Minstens zo veel verspilling treedt op in de fase van idee-selectie en projectdefinitie. Veel innovatiefunnels starten bij de ideeën en verlopen na selectie via verschillende fasen naar marktintroductie. In deze funnels ontbreekt mogelijk een essentiële stap: de innovatiestrategie. De innovatiestrategie geeft aan welke innovatieprojecten wel en welke niet passen bij de organisatie. Waarop wil de organisatie inzetten? Wat ziet de organisatie in de markt / wereld gebeuren en waar wil de organisatie over een aantal jaar staan en wat is daarvoor nodig? Portfoliomanagement is een belangrijk element in de innovatiestrategie. Voor het doorontwikkelen van bestaande producten, het realiseren van nieuwe generatieproducten of het betreden van geheel nieuwe markten zijn andere innovatieprojecten nodig. Echt lean innoveren start dus bij weten wat je wilt bereiken. Welke koers wil je varen en waarin wil je investeren? Een heldere innovatiestrategie voorkomt dat van alle ideeën het minst slechte wordt gekozen en zorgt voor een gerichte en samenhangende keuze waarin te investeren.

Aan de slag met lean innoveren

Innoveren is noodzakelijk, leuk om te doen en hard werken. Iedere organisatie heeft zijn eigen specifieke uitdagingen en kenmerken waardoor er niet één beste manier van innoveren is. Lean Startup is één van de tools of denkwijzen die je kunt gebruiken om je eigen innovatieproces succesvoller te maken. Welke aanpak je ook kiest, innoveren vereist altijd dat je risico’s durft te nemen, risicotolerantie is een voorwaarde. De feedbackloop helpt om slim met risico’s om te gaan. Tenslotte kost innoveren geld. Hoe je het ook organiseert, voor ieder innovatieproces van idee tot succes in de markt is geld nodig. Veel startups lopen vast op een gebrek aan funding, niet alleen in de eerste fasen van het proces, maar ook in de versnellingsfasen. Een funding strategie moet steeds parallel lopen in iedere stap van het innovatieproces. Ook hiervoor werkt het denken in feedback loops om risico’s te beperken.

Wil je meer inspiratie en kennis om succesvol te innoveren, wil je ervaringen uitwisselen met andere organisaties, ons Innovation Leaders netwerk Yellow Cats biedt dit. Je kunt ook altijd contact opnemen om jouw innovatie-uitdagingen te bespreken. Neem contact op met Dorien van der Heijden op 010 – 452 86 02 voor een vrijblijvende afspraak.

Bronnen:

Geïnteresseerd? Neem contact op met:

Drs. Dorien van der Heijden

Ook voor organisaties geldt ‘survival of the fittest’. Dit vraagt om denken vanuit de toekomst naar nu, een blik naar buiten, het loslaten van vaste denkwijzen. Bestaande structuren aanpakken en businessmodellen ter discussie stellen. Mijn uitdaging is samen met klanten stapsgewijs te werken aan het ‘fit’ blijven voor de toekomst.

Leer Drs. Dorien van der Heijden beter kennen